Logo Rijkswaterstaat - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Logo Rijkswaterstaat - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Mijn blik op RWS2050, door Jos Voeten

18 juni 2020

Expeditie RWS2050 werkt van buiten naar binnen en laat vooral anderen aan het woord. Wat verwachten zij van de toekomst? Expeditieleden leiden deze gesprekken. In de rubriek ‘vijf vragen aan’ interviewen we de expeditieleden zelf over hun persoonlijke meningen. Hoe zien zij zelf de verre toekomst van Nederland? En wat betekent dit volgens hen voor hun werk als RWS’er? Deze week aan het woord is Rijkswaterstater en expeditielid Jos Voeten.

Foto van Jos Voeten

Wie ben je en waar bij Rijkswaterstaat werk je?

“Ik ben Jos Voeten en ik ben senior-adviseur duurzaamheid bij Rijkswaterstaat, al noem ik mezelf liever een duurzaamheidsgeneralist. Duurzaamheid gaat over heel veel dingen, ik weet veel van veel. En er is ook nog heel veel dat ik niet weet.”

Hoe werk jij mee aan Expeditie RWS2050?

“Ik werk aan de netwerkbeheervisie, zeg maar de inhoudelijke koers van Rijkswaterstaat voor de lange termijn. Ik zie Expeditie RWS2050 als een check op Netwerkbeheervisie volgens de  kwaliteitscirkel van Deming, specifiek op het onderdeel ontwikkelingen. Ik vraag me hierbij af wat er de komende jaren allemaal mogelijk op ons af komt.

Expeditie RWS2050 is een check op de inhoudelijke koers

Samen met Marije van der Meer was ik verantwoordelijk voor het productieproces van de toekomstscenario’s van circulaire economie. Daarnaast heb ik kennis en informatie verzameld en aangedragen voor trendanalyses van de landbouw, de economie, de arbeidsmarkt en mobiliteit.”

Hoe denk je dat Rijkswaterstaat er over 30 jaar uitziet?

“Ik denk graag in uitersten. En voor de toekomst van Rijkswaterstaat zijn er twee uitersten: aan de ene kant bestaat Rijkswaterstaat niet meer en aan de andere kant is Rijkswaterstaat de enige werkgever in Nederland.

Ik verwacht dat Rijkswaterstaat nog bestaat als een kennisgedreven flexibele uitvoeringsorganisatie met taken voor de Leefomgeving, Waterbeheer en Mobiliteit. Voor kennis verwijs ik naar de kennispiramide. Verder zet ik Leefomgeving voorop, simpelweg omdat het ecologisch systeem de basis vormt voor de kwaliteit van ons leven. Dat sluit aan bij de wedding cake van Johan Rocksröm.

In de relatie mens-natuur zie ik twee uitersten: de mens heeft de natuur vernietigd én toch een manier gevonden om te voorzien in vitale grondstoffen zoals zuurstof, (drink)water en voedsel. In het andere uiterste heeft de natuur de mens vernietigd. Als ik kijk naar de huidige tendens voor natuur zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek dan heb ik sombere verwachtingen voor de natuur.

In de relatie mens-techniek is het ene uiterste dat slimme machines al het werk doen en mensen alleen maar vrije tijd hebben. Het andere uiterste is dat we als mens de techniek volledig loslaten en werken met ons eigen lichaam, geest en gevoel. Ik verwacht dat de Wet_van_Moore  nog even doorgaat en dat slimme apparaten steeds meer werk van ons overnemen. De vraag is of apparaten slimmer worden dan mensen.

In de relatie mens-mens zie ik ook twee uitersten: één persoon heeft alle macht versus niemand is de baas en iedereen is gelijk. Bij beide uitersten is dan weer een harmonieuze vredige variant mogelijk of een variant met moord en doodslag (eten of gegeten worden). Ik verwacht een vredige middenvariant die lijkt op G1000 met lokale initiatieven binnen centraal vastgestelde kaders.

Wie is er straks slimmer: mens of machine?

Ik denk ik dat we nog meer gaan samenwerken met andere overheden, marktpartijen, kennisinstellingen en de inwoners van Nederland. Deze samenwerking gaat op basis van gelijkheid, belangen en vertrouwen. Daarvoor is een solide democratische besluitvorming nodig.”

Hoe ziet jouw functie er over 30 jaar uit?

“Zelf geniet ik over 30 jaar van mijn pensioen, haha. Maar wanneer we spreken over mijn functie als duurzaamheidsgeneralist denk ik dat er nog meer vraag naar zal zijn. Het werk bij Rijkswaterstaat wordt meer integraal. Verbinden van kennis en verbinden van mensen. Netwerken is ook over 30 jaar een belangrijk werkwoord.

Ik verwacht dat Rijkswaterstaat een plattere organisatie wordt, minder hiërarchisch georganiseerd dan nu. We gaan toe naar een organisatie met zo min mogelijk managementlagen; besluitvorming kan dan sneller en de organisatie wordt flexibeler. En tegelijk blijft er minimaal één persoon eindverantwoordelijk voor het resultaat (de output, het resultaat). De vraag is hoe je die verantwoordelijke persoon in een platte organisatie optimaal kunt voorzien van de benodigde kennis en informatie.”

Wat wil je meegegeven aan de expeditie?

“Be the change you want to see towards a sustainable society.” Duurzame ontwikkeling is een proces van verandering, gericht op verbetering en dan ook nog een verbetering binnen de grenzen van een gezonde balans tussen mens, natuur en techniek. We kunnen lang niet alles beheersen en controleren. Soms mogen we ook gewoon vertrouwen op onzekerheid. Daarbij is het belangrijk om te durven dromen en de weg van integrale verbetering in te slaan. Een goede corporate visie helpt hierbij. Een goede visie geeft richting en biedt tegelijk ruimte voor nadere invulling. Durf een stip op de horizon te zetten. Samen werken we nu aan onze gezamenlijke maatschappij van morgen. De aarde is onze woning, laten we die mooier en beter doorgeven aan onze kinderen.”