Logo Rijkswaterstaat - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Logo Rijkswaterstaat - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

De Kraaiennestdag 2020: Samen bouwen aan de toekomst van Nederland

20 oktober 2020

Wat wil de maatschappij in de toekomst van Rijkswaterstaat? Welke ontwikkelingen komen op ons af? Wat betekent dat voor ons werk? Centrale vragen van Expeditie RWS2050, de toekomstverkenning van Rijkswaterstaat. Tijdens de tweejaarlijkse Kraaiennestdag RWS die plaatsvond op 15 oktober stond deze keer Expeditie RWS2050 centraal. Met speciale aandacht voor het nieuwe maken.

In de jaren negentig was het iedereen er van overtuigd: ‘de samenleving is niet maakbaar’. Het was het tijdperk van het einde van de ‘grote verhalen’. De samenleving was veel te complex om richting idealen te sturen. Maar tijden veranderen. De blik is weer gericht op collectieve doelen en op een duidelijke rol voor de overheid. Denk aan de coronacrisis, klimaatverandering, de energietransitie. Maar hoe doen we dat? Is de samenleving ineens minder complex geworden? Hoe doen we datgene waarvan we lange tijd dachten dat we het niet konden? Hoe ziet ‘het nieuwe maken’ er uit? Tijdens de Kraaiennestdag gaven sprekers uit vele disciplines een indruk van hoe het nieuwe maken eruit gaat zien en hoe zij de wereld veranderen. Elk op hun eigen manier.

Maak het bekende onbekend
Marjolijn van Heemstra, schrijfster en theatermaakster, stond stil bij het overview effect. Het overview effect is iets dat astronauten ervaren als ze de aarde vanuit de ruimte zien en worden overweldigd door hun liefde voor onze planeet. Ze zien hoe kwetsbaar de aarde is en beseffen dan pas écht hoe belangrijk het is om duurzaam en zorgvuldig met haar om te gaan. Dit dragen zij de rest van hun leven met zich mee. Het overview effect in de context van de Kraaiennestdag leert ons vooral dat we het bekende onbekend moeten maken en de toekomst en het heden zo moeten benaderen. 

De overheid van de toekomst
Ook in het gesprek tussen Michèle Blom (Directeur-Generaal Rijkswaterstaat), Jocelyne Bourgon (Public Governance International Canada), Sandra van Thiel (Erasmus Universiteit Rotterdam) en de deelnemers, stond het nieuwe ‘maken’ centraal, en dan vooral de metamorfose die nodig is bij de overheid zelf, gezien de grote maatschappelijke opgaven. In haar boeiende speech ‘Expedition 2050: Serving in the 21st  Century is a Process of Invention’ schildert keynote spreker Jocelyne Bourgon een overheid die op publieke innovatie gericht is. Het gaat er niet om het overheidshandelen te verbeteren: we moeten ons richten op innovatie in en met de samenleving. Daarbij is de overheid ‘the ultimate risktaker’, aldus Bourgon.

Omgevingsscenario’s door Expeditie RWS2050
Tijdens de Kraaiennestdag werd ook uitgebreid stilgestaan bij de omgevingsscenario’s, die in de zoektocht naar mogelijke toekomsten van Rijkswaterstaat zijn ontwikkeld door de expeditieleden van RWS2050 in samenwerking met RUIMTEVOLK. Op basis van de trends die tijdens de verkenningsfase van Expeditie RWS2050 zijn verzameld, aangevuld met gesprekken met diverse experts, zijn vier scenario’s opgetekend die plausibel en relevant lijken voor de discussie over de toekomst rond een uitvoeringsorganisatie zoals Rijkswaterstaat. In de komende maanden wordt met behulp van de scenario’s onderzocht wat de rol en meerwaarde van Rijkswaterstaat in de toekomst kan zijn: wat maken we, met wie, en hoe?

Bekijk de korte video’s van de scenario’s of leer meer over de Expeditie en de scenario’s in het bijzonder in de publicatie: Expeditie RWS2050: Trends | Gesprekken | Scenario’s.

Datagedreven wereld
Dutch Design
Multiplex
Stuifzand

Het nieuwe maken in workshops
In de ochtend en in de middag vonden diverse workshops plaats waarin deelnemers meer konden leren over het nieuwe maken vanuit verschillende disciplines. Zo sprak architect Ronald Rietveld van bureau RAAAF over ruimtelijke interventies, stond het werken met algoritmes centraal in de workshop van Mark Boosters van Xomnia en vertelde hoogleraar Carolien Hummels over de inzet van ‘transformative design’. In totaal hadden de deelnemers keuze uit 12 verschillende workshops.

De virtuele expositie van de studenten van TU/Eindhoven trok tijdens de lunchbreak veel bekijks. Deze groep studenten verkende afgelopen jaar samen met Rijkswaterstaat potentiële toekomsten in 2050 door ontwerpen te creëren die deze toekomsten ervaarbaar maken.

Meer weten over de Kraaiennestdag en de expeditie?
Een volledig verslag van de Kraaiennestdag 2020, inclusief video’s van alle sessies verschijnt binnenkort op deze website.